De reddingsoperatie concentreert zich vooral op de districten Rasuwa en Nuwakot, waar meerdere waterkrachtcentrales langs de rivieren Trishuli en Bhotekoshi liggen. De toegang tot de complexen is op veel plaatsen geblokkeerd door puin en beschadigde wegen. Ook zijn tunnelmonden bedolven onder dikke lagen modder.
Het Nepalese leger leidt de reddingsactie bij verschillende waterkrachtcentrales. Teams gebruiken graafmachines, boorinstallaties, hydraulische apparatuur en gecontroleerde explosies om doorgangen vrij te maken. Ook worden drones en warmtecamera’s ingezet om mogelijke overlevenden te lokaliseren. Specialisten uit China en India helpen bij het zoeken naar werknemers in de tunnels.
De omstandigheden maken de reddingsactie bijzonder gevaarlijk. Een tunnel die van buitenaf stabiel lijkt, kan vanbinnen gedeeltelijk zijn ingestort. Daarnaast kunnen water en modder zich achter een blokkade hebben opgehoopt. Wanneer reddingswerkers een doorgang openen of beginnen te boren, kan die massa plotseling vrijkomen.
Volgens Nepalese autoriteiten kunnen meer dan honderd werknemers nog in leven zijn en vastzitten in meerdere tunnels. Tot nu toe zijn 279 mensen uit tunnels bij verschillende waterkrachtcentrales gered. Onder hen waren 254 werknemers van het project Upper Trishuli-1 en achttien mensen van de Langtang Khola-locatie. Over de toestand van de overige vermisten is nog niets met zekerheid bekend.
De beschikbare cijfers laten zien dat de vermissingen niet bij één centrale zijn geconcentreerd. Vooral enkele grote bouwprojecten zijn zwaar getroffen.
| Waterkrachtproject | Geregistreerd vermist |
| Upper Trishuli-1 | Meer dan 500 |
| Upper Trishuli-3B | 213 |
| Rasuwagadhi | 93 |
| Upper Trishuli-3A | 42 |
| Langtang Khola | 42 |
| Melung Khola | 7 |
| Rasuwa-Bhotekoshi | 4 |
| Middle Trishuli | 2 |
Bij Upper Trishuli-1, een project met een geplande capaciteit van 216 megawatt, zijn meer dan 500 werknemers, technici en ingenieurs onbereikbaar. Naar schatting bevinden ongeveer 400 van hen zich mogelijk in tunnels. Bij Upper Trishuli-3B worden 213 mensen vermist en bij Rasuwagadhi 93.
De cijfers moeten voorzichtig worden geïnterpreteerd. “Vermist” betekent in dit geval dat werknemers sinds de overstromingen niet zijn bereikt of niet met hun werkgever, familie of hulpdiensten hebben gecommuniceerd. Het betekent niet automatisch dat alle 933 mensen ondergronds vastzitten. De situatie kan veranderen zodra reddingsteams nieuwe delen van de waterkrachtcentrales bereiken.
De overstromingen worden in de berichtgeving in verband gebracht met een gletsjerinstorting of een plotselinge beweging van ijs en gesteente in het Himalayagebied. Daardoor kon in korte tijd een enorme hoeveelheid water en puin door de bergvalleien stromen. De precieze wetenschappelijke oorzaak wordt nog onderzocht.
Het is te vroeg om zonder aanvullend onderzoek te concluderen dat klimaatverandering rechtstreeks verantwoordelijk is voor deze specifieke ramp. Wel maken warmere temperaturen gletsjers en bergmeren in veel delen van de Himalaya instabieler. Daardoor kunnen risico’s op plotselinge overstromingen toenemen. Dat betekent niet dat iedere overstroming door klimaatverandering wordt veroorzaakt, maar wel dat extreme gebeurtenissen moeten worden meegenomen in de planning van infrastructuur.
De ligging van de waterkrachtcentrales speelt daarbij een belangrijke rol. Nepal heeft veel snelstromende rivieren en een groot potentieel voor waterkracht. Daarom worden in bergachtige gebieden steeds meer dammen, tunnels en elektriciteitsprojecten gebouwd. Die locaties bieden voordelen voor energieopwekking, maar zijn tegelijkertijd kwetsbaar voor aardverschuivingen, aardbevingen, gletsjerdoorbraken en extreme rivierstanden.
Voor familieleden is vooral de onzekerheid zwaar. Zij weten vaak niet of een vermiste werknemer in een tunnel, in een schuilplaats of buiten het project was toen de vloedgolf arriveerde. De beschadigde infrastructuur maakt het bovendien moeilijk om projectlocaties snel te bereiken en personeelslijsten te controleren.
Bij verschillende waterkrachtcentrales proberen hulpverleners eerst de identiteit en laatste bekende locatie van werknemers vast te stellen. Daarna wordt gekeken welke tunnelmonden bereikbaar zijn en waar mogelijk nog lucht of ruimte aanwezig is. Het ontbreken van contact met mensen in de tunnels maakt de situatie extra onzeker.
Reddingswerkers hebben inmiddels ook lichamen uit twee tunnels gehaald. Door de hoge temperaturen en vochtige omstandigheden verloopt identificatie moeizaam. Dat vergroot de zorgen bij families die wachten op officiële informatie.
De overstromingen hebben niet alleen gevolgen voor werknemers van de waterkrachtcentrales. Hele dorpen zijn getroffen, wegen zijn weggeslagen en bruggen zijn ingestort. Ook toeristen en buitenlandse bezoekers worden vermist in het grensgebied. De Nepalese autoriteiten moeten daarom tegelijk zoeken naar werknemers, bewoners en reizigers.
De ramp zal waarschijnlijk leiden tot nieuwe vragen over de veiligheid van waterkrachtcentrales in berggebieden. Daarbij gaat het niet alleen om de sterkte van dammen en tunnels, maar ook om praktische zaken zoals:
Ook de samenwerking tussen overheden, projectontwikkelaars en lokale gemeenschappen zal kritisch worden bekeken. Waarschuwingssystemen voor gletsjerdoorbraken en plotselinge rivierzwellingen hebben alleen effect als informatie snel de werknemers en dorpen bereikt.
Voor Nepal zijn de gevolgen bovendien economisch. De waterkrachtsector is belangrijk voor de ontwikkeling van het land en voor de uitbreiding van de elektriciteitsvoorziening. Tegelijkertijd kunnen beschadigde waterkrachtcentrales, wegen en hoogspanningsverbindingen de wederopbouw vertragen. Nieuwe projecten zullen waarschijnlijk moeten aantonen dat zij bestand zijn tegen een breder scala aan natuurrampen.
Voorlopig ligt de nadruk bij de waterkrachtcentrales op het vinden van overlevenden. Reddingsploegen proberen tunnel voor tunnel door modder en puin heen te komen. Daarbij moeten zij snelheid afwegen tegen de veiligheid van hun eigen teams.
De komende dagen moet duidelijk worden hoeveel werknemers zich daadwerkelijk in de afgesloten tunnels bevinden, welke locaties nog bereikbaar zijn en hoeveel mensen kunnen worden gered. Tegelijkertijd blijft het totale aantal doden en vermisten in Nepal en Tibet waarschijnlijk veranderen.
De vermissing van 933 werknemers maakt duidelijk hoe kwetsbaar grote infrastructuurprojecten kunnen zijn wanneer een natuurramp meerdere valleien tegelijk treft. De reddingsactie bij de waterkrachtcentrales is daarmee niet alleen een zoektocht naar werknemers, maar ook een test voor de rampenvoorbereiding van Nepal.
