Het Russische ministerie van Defensie maakte de dreiging zondag bekend via Telegram. Russische strijdkrachten zouden zijn begonnen met de voorbereidingen voor “massale aanvallen” op Oekraïense energievoorzieningen.
Moskou noemt de aangekondigde vergeldingsaanvallen op Oekraïne een reactie op wat het Kremlin omschrijft als aanhoudende Oekraïense aanvallen op de Russische civiele infrastructuur en de brandstof- en energiesector. Het ministerie heeft niet gezegd wanneer de aanvallen zouden plaatsvinden of welke Oekraïense regio’s het grootste risico lopen. Ook is niet bekendgemaakt welke wapens Rusland eventueel wil inzetten.
Daarmee staat één ding vast: Rusland heeft de dreiging uitgesproken. Dat een nieuwe, grootschalige aanval daadwerkelijk op korte termijn wordt uitgevoerd, is nog niet onafhankelijk bevestigd.
De Russische waarschuwing komt na een reeks Oekraïense droneaanvallen op Russische energie-installaties. Oekraïne richt zich daarbij vooral op raffinaderijen, brandstofdepots, olieterminals en andere onderdelen van de Russische energie-infrastructuur.
Bij eerdere aanvallen werden onder meer de Afipsky-raffinaderij in de regio Krasnodar en de NORSI-raffinaderij in de regio Nizjni Novgorod getroffen. Ook andere Russische raffinaderijen en brandstoflocaties zouden tijdelijk zijn stilgelegd of minder hebben geproduceerd. Oekraïne zegt met deze aanvallen de Russische brandstofvoorziening en de financiële basis van de oorlog te willen verzwakken.
De aanvallen hebben bovendien gevolgen buiten de directe doelgebieden. Russische autoriteiten meldden de afgelopen weken branden en schade bij verschillende industriële en logistieke locaties. In sommige regio’s ontstonden volgens internationale berichtgeving problemen met de brandstofvoorziening.
De aangekondigde vergelding tegen de Oekraïense energiesector past daarmee in een patroon waarin beide landen proberen elkaars economie en militaire logistiek te raken.
Oekraïne heeft sinds het begin van de Russische invasie herhaaldelijk te maken gehad met aanvallen op elektriciteitscentrales, hoogspanningsstations, transformatoren en andere energievoorzieningen. Volgens de Oekraïense energieminister Denys Shmyhal was eerder al meer dan 80 procent van de opwekkingscapaciteit beschadigd of verwoest.
Een aanval op de energiesector heeft gevolgen die verder gaan dan het uitvallen van verlichting. Beschadigde energievoorzieningen kunnen ook problemen veroorzaken voor:
Vooral de timing maakt de Russische dreiging gevoelig. Naarmate de koudere maanden dichterbij komen, wordt een stabiele energievoorziening belangrijker. Eerdere Russische aanvallen op Oekraïense energiecentrales zorgden tijdens de winter voor langdurige stroomuitval en grote problemen met verwarming.
De term “energiesector” kan verschillende soorten infrastructuur omvatten. Het is daarom te vroeg om te zeggen dat Rusland uitsluitend elektriciteitscentrales op het oog heeft. Mogelijke categorieën zijn energiecentrales, onderstations, hoogspanningsverbindingen, gasinstallaties, brandstofopslag en distributienetwerken.
Russische militaire analisten noemen daarnaast infrastructuur die belangrijk is voor de industrie en defensieproductie. Dat zijn echter geen onafhankelijke bevestigingen van concrete Russische plannen. Zolang Moskou geen specifieke doelwitten of tijdstip noemt, blijft de precieze betekenis van de aangekondigde enorme vergeldingsaanvallen op de energiesector van Oekraïne onduidelijk.
Ook Oekraïne heeft niet bevestigd dat Rusland al met de nieuwe aanvalsgolf is begonnen. De komende dagen moeten duidelijk maken of de Russische verklaring vooral bedoeld is als waarschuwing, onderdeel is van psychologische oorlogsvoering of wordt gevolgd door daadwerkelijke aanvallen.
De Russische waarschuwing volgt bovendien kort na een zware Russische aanval nabij Kyiv. Bij een explosie en brand op een locatie die volgens Oekraïense autoriteiten als opslagplaats voor munitie werd gebruikt, liep het dodental op tot 38. Vier mensen werden volgens de berichtgeving nog vermist.
Rusland koppelt zijn dreigement niet alleen aan aanvallen op raffinaderijen, maar ook aan Oekraïense aanvallen op commerciële en logistieke locaties in Rusland. Zo werden in Belgorod volgens Russische autoriteiten twee mensen gedood en zestien anderen gewond bij een aanval waarbij meerdere magazijnen in brand raakten. Onafhankelijke verificatie van alle schadeclaims is beperkt.
Dat maakt de informatievoorziening rond de vergelding door Rusland ingewikkeld. Beide partijen presenteren hun eigen aanvallen als reactie op die van de tegenstander, terwijl claims over schade, slachtoffers en militaire doelwitten niet altijd direct onafhankelijk kunnen worden gecontroleerd.
Een nieuwe Russische aanvalsgolf op Oekraïense energievoorzieningen kan ook gevolgen hebben voor Europese landen. Oekraïne zal waarschijnlijk opnieuw behoefte hebben aan transformatoren, generatoren, reparatiematerieel en financiële steun. Ook kan extra druk ontstaan op humanitaire hulp en opvang als de energievoorziening in de winter langdurig wordt verstoord.
Voor Europa staat daarnaast de bredere veiligheidssituatie op het spel. De aanvallen op energie-infrastructuur laten zien dat de oorlog zich niet alleen op het slagveld afspeelt, maar ook gericht is op de economische en maatschappelijke weerbaarheid van beide landen.
Voorlopig is vooral duidelijk dat de spanningen verder oplopen. Rusland dreigt met enorme vergeldingsaanvallen op de energiesector van Oekraïne, nadat Oekraïne de Russische olie- en energiesector steeds vaker onder vuur neemt. Of de dreiging uitmondt in een nieuwe massale aanval, zal de komende dagen moeten blijken.
