Moerdijk ligt in het zuiden van Nederland, aan het Hollandsch Diep en dicht bij grote verkeersaders. Het dorp maakt deel uit van de gemeente Moerdijk, een gebied met meerdere dorpen en stadjes. De regio is economisch actief en wordt gekenmerkt door industrie en logistieke activiteiten. In de afgelopen decennia groeide het haven- en industriegebied sterk. Eerst begon het klein, maar later werd het uitgebreid en omgevormd tot een belangrijk economisch centrum. Tegenwoordig denkt de overheid volop na over nieuwe vormen van energie-infrastructuur, zoals stations en netwerken die stroom van windparken en andere duurzame bronnen naar het net brengen. Die ontwikkelingen vereisen veel ruimte, en dat is precies wat de discussie rond Moerdijk aanjaagt.
De gemeente en andere overheden noemen het project Powerport. Het is bedoeld om een knooppunt te maken voor energievoorziening dat past bij de veranderende vraag naar stroom voor huizen en bedrijven. Het plan vraagt om tussen 400 en 500 hectare grond, waar nu vooral het dorp Moerdijk ligt. De gemeente heeft onderzocht waar die uitbreiding het beste kan plaatsvinden. Eén optie was zuidelijk of zuidoostelijk uitbreiden, maar dat zou andere dorpen raken en leefbaarheidsproblemen kunnen veroorzaken. De oostelijke richting bleek volgens de gemeente de minst slechte keuze, maar dan komt het dorp zelf in de knel te zitten.
Op een openbare vergadering afgelopen jaar kondigde het college van burgemeester en wethouders aan dat zij geen andere haalbare optie zien dan het dorp te laten verdwijnen om plaats te maken voor uitbreiding. Dat is een zwaar besluit dat niet lichtvaardig genomen is, zeggen betrokken bestuurders. Bewoners leven al jaren in onzekerheid over hun toekomst en dit besluit moet daar een einde aan maken. ∧
De gemeenteraad heeft inmiddels ingestemd met het voorstel om de oostelijke uitbreidingsrichting te kiezen, wat betekent dat Moerdijk op termijn verdwijnt als woonplek. De stemverhouding bij die besluitvorming liet een meerderheid in het voordeel zien, maar er was ook tegenstand. Zowel inwoners als enkele politici voegden vragen en zorgen toe.
Niet iedereen accepteert dit zomaar. Er zijn bewoners die vinden dat de plannen hen onvoldoende tegemoetkomen. Er is een bewonerscollectief ontstaan dat hogere compensatie wil omdat de standaard compensatie volgens hen de echte impact van verhuisstress en verlies van gemeenschap niet dekt. Er wordt gesproken over compensatiepercentages die ver boven de gebruikelijke modellen liggen, omdat mensen menen dat er meer moet worden vergoed dan alleen de marktwaarde van hun huis.
De emoties zijn niet gering. Tijdens bijeenkomsten klonken tranen, kritische opmerkingen en diepe twijfel. Mensen maken zich zorgen over hun huis, de waarde ervan en de vraag of ze elders nog een plek kunnen vinden die aanvoelt als thuis. Sommige bewoners vergelijken de situatie met andere dorpen die moesten wijken voor grootschalige industriële plannen en voelen zich overgeleverd aan beslissingen van overheden.
Het is belangrijk om hier niet alleen te kijken naar kaarten en plannen, maar ook naar wat het betekent voor mensenlevens. Moerdijk is geen verzameling huizen alleen, maar een gemeenschap waar relaties zijn opgebouwd, waar kinderen opgroeien en waar mensen elkaar kennen. Het begeleiden van zo’n transitie vraagt tijd en aandacht, zeggen betrokkenen. Als iedereen moet vertrekken, dan moet er worden nagedacht over waar ze heen gaan, hoe ze hun sociale netwerken kunnen behouden en wat er met lokale bedrijven en verenigingen gebeurt.
De plannen zien een periode van tien jaar voor zich waarin bewoners nog in Moerdijk zouden kunnen blijven wonen, voordat definitieve werkzaamheden beginnen. Die termijn is geen garantie voor eeuwigheid, maar geeft ruimte om te plannen en te verhuizen. Voor mensen die nu in Moerdijk wonen betekent dat dat er, als het project doorgaat, ruim de tijd is om oplossingen te vinden voor huisvesting en werk.
Toch blijft de onzekerheid hangen. Een formele goedkeuring door het Rijk en de provincie moet nog plaatsvinden en er wordt nog gedebatteerd over de voorwaarden waaronder dat moet gebeuren. Tegenstanders van de plannen dringen aan op meer garanties, bijvoorbeeld harde afspraken over compensatie en hulp bij herhuisvesting.
Moerdijk zoals je het nu kent staat onder druk. Het gemeentebestuur heeft een richting gekozen waarin het dorp onderdeel wordt van grotere plannen voor energie-infrastructuur. Dat betekent niet dat morgen de sloop begint, maar wel dat de toekomst van het dorp fundamenteel anders wordt. Besluiten moeten nog worden goedgekeurd, voorwaarden moeten worden uitgewerkt en bewoners proberen hun stem te laten horen. De situatie blijft dynamisch en vraagt aandacht van betrokkenen en omwonenden.
De discussie over Moerdijk raakt aan thema’s die veel mensen herkennen: veranderingen in leefomgeving, ruimte voor economische ontwikkeling en verlies van een vertrouwde plek. Wat hier gebeurt vertelt iets over hoe Nederland omgaat met groeiende behoeften aan energie en infrastructuur, maar ook hoe lokale gemeenschappen daarin passen of niet passen. Of Moerdijk blijft zoals het nu is of verandert in iets anders, hangt af van beslissingen die nog genomen moeten worden. Voor nu blijft het dorp bestaan, maar niemand kan met zekerheid zeggen hoe dat er over tien of twintig jaar uitziet.
