Paracetamol geldt als relatief veilig, mits je je aan de juiste dosering houdt. Maar als je het lange tijd gebruikt of in hogere doseringen, kunnen er problemen ontstaan. Zo blijkt dat chronisch gebruik geassocieerd is met verhoogde bloeddruk en schade aan de nieren. In sommige studies is ook een hoger risico op maag-darmbloedingen genoemd.
Een ander risico: je lever. Een te hoge dosering, of gebruik in combinatie met alcohol of bij mensen met bestaande leverproblemen, kan leiden tot leverbeschadiging. Verder is er onderzoek dat een mogelijk verband aanduidt tussen langdurig gebruik van paracetamol en een verhoogd risico op niercelkanker, met name bij mannen.
Als je regelmatig paracetamol slikt, is het dus verstandig te kijken of je de oorzaak van de pijn niet op een andere manier kunt aanpakken, zodat je het gebruik kunt beperken.
Neussprays met xylometazoline zijn handig als je neus verstopt is. Maar gebruik je zo’n spray langer dan zo’n vijf tot zeven dagen, dan kan het misgaan. Je neus raakt eraan gewend. Zodra de werking afneemt, zwelt het slijmvlies juist extra op. Je grijpt dan weer naar de spray. Dat heet het rebound-effect.
Door veelvuldig gebruik kunnen je neusslijmvliezen beschadigen. Dat kan leiden tot bloedneuzen, een droge of geïrriteerde neus, verlies van reuk of smaak. Het gevaar is dat je in een vicieuze cirkel terechtkomt: je hebt de spray nodig om je neus open te krijgen, gebruikt hem langer, en wordt afhankelijk.
Soms valt afkicken niet mee. Ontwenningsverschijnselen zoals opnieuw neusverstopping of irritaties kunnen optreden.
Maagzuurremmers, zoals protonpompremmers (PPI’s), helpen als je veel last hebt van maagzuur, reflux of een geïrriteerde slokdarm. Op korte termijn werken ze goed. Wanneer je ze langer gebruikt dan nodig, kunnen er nadelen optreden.
Een bekend effect is dat bepaalde vitamines en mineralen slechter opgenomen worden. Denk aan vitamine B12, ijzer, magnesium en calcium. Daardoor kunnen tekorten ontstaan. Soms leidt dat tot bloedarmoede of tot botproblemen. Verder kunnen infecties makkelijker optreden; bijvoorbeeld maag- of darminfecties, soms zelfs longontstekingen.
Onderzoek in Nederlandse huisartspraktijken wijst uit dat bij zo’n 90 % van de patiënten die langdurig maagzuurremmers gebruiken de oorspronkelijke reden (de indicatie) voor dat gebruik niet (meer) aanwezig is. Zodra iemand stopt met deze middelen kan maagzuur tijdelijk sterker terugkomen — wat ook een reden is dat veel mensen opnieuw beginnen.
Je hoeft patiënt of arts niet te zijn om beter om te gaan met deze middelen. Let op het volgende:
Paracetamol, neusspray met xylometazoline, maagzuurremmers: allemaal middelen die verlichting kunnen geven. Maar ze hebben ook schaduwzijden, zeker bij langdurig gebruik of bij verkeerd gebruik. Het is goed om jezelf af te vragen: gebruik ik dit middel omdat het moet, of omdat het makkelijk is? Soms is het juist verstandig om alternatieven of adviezen van professionals te overwegen.
Bronnen:
